“Herinneringen delen is voor ons erg belangrijk”

Een kwartier voor de bus zou vertrekken, zaten ze er allemaal al in, de ouderen van de Molukse gemeenschap uit Appingedam. Op 9 maart 2007 gingen ze samen met een aantal vrijwilligers en medewerkers van Woongroep Marenland en Fiveland op excursie naar twee woongemeenschappen voor ouderen. Eén in de stad Groningen, de ander in Warffum. Ze gingen om te bekijken hoe een woongemeenschap eruit kan zien.

Ruim een jaar geleden benaderde de groep, ondersteund vrijwilligers van de Stichting Masohi, Woongroep Marenland. De woningen waarin zij wonen, de eerste woningen die voor Molukkers in Nederland gebouwd werden, waren aan renovatie toe. De ouderen zelf kregen steeds meer behoefte aan zorg. Maar ze wilden wel graag bij elkaar blijven wonen.

Molukse ouderen op excursie (09-03-2007)

Door op bovenstaande foto te klikken treft u de fotoverslag aan.

Ludia Souhuwat, één van de begeleiders van de ouderen, vertelt over de bijzondere achtergrond van de ouderen. “Veel van hen hebben het bijzonder moeilijk gehad. Toen zij in Nederland kwamen, vlak na de oorlog, werden zij in kampen geplaatst. Eigenlijk was er niet goed nagedacht over de opvang. De mensen moesten van kamp naar kamp verhuizen, tot ze een woning kregen. Hier in Appingedam is de eerste straat met woningen en een kerkje voor Molukse mensen gebouwd. Juist omdat ze zoveel hebben meegemaakt is het voor hen prettig om bij elkaar te wonen. Maar ook omdat voor elkaar zorgen in onze cultuur is ingebakken.”

De excursie ging eerst naar Groningen, naar het project Brasa, Surinaams voor omhelzing. Daar wonen in één gebouw drie groepen: ouderen met een Surinaamse, Antilliaanse of Arubaanse achtergrond, Nederlandse ouderen en mensen met een verstandelijke beperking van de Novo en de Zijlen. Dit project werd bezocht omdat het project in Appingedam ook niet uitsluitend bestemd is voor de Molukse ouderen. De Molukse ouderen vonden het project erg groot, maar vonden het wel interessant om te zien hoe heel verschillende groepen in één huis samenwoonden. Na een lunch in Brasa ging de tocht naar Warffum, waar de woongroep ‘Warfummerburen´ werd bezocht. “Warfummerburen vonden onze ouderen prachtig. Het groen en de gezamenlijke ruimte, met veel licht en planten was een schot in de roos. Helaas is onze locatie niet zo groot.”

In mei zal woongroep Marenland de eerste plannen aan de bewoners voorleggen. Naast het nieuw te bouwen winkelcentrum en Opwierde zal, als alles goed gaat, in de loop van 2007, begonnen worden met de bouw van 20 woningen met een gemeenschappelijke ruimte en een zorgaanbod.

Een kort verslag van drs. Clementien Dieffenbach

Wens van Molukse mantelzorgers resulteert in speciale dagopvang
Appingedam telt ruim driehonderd inwoners van Molukse afkomst. Op de Molukken is het gebruikelijk dat kinderen zorgen voor hun ouders wanneer deze op leeftijd zijn. Ouders claimen dit min of meer van hun zoons en dochters. Wanneer dit niet mogelijk is, zoals onder andere bij de in Nederland wonende ouderen, verhuizen zij naar een verzorgings- of verpleeghuis. Hier zien kinderen hun ouders - die met het vorderen van hun leeftijd en afnemende gezondheid steeds meer terugvallen op hun eigen taal en cultuur –vereenzamen. Vandaar dat de beide initiatiefnemers aanklopten bij het project ‘Werken aan Wensen’. “Speciale aandacht in de verzorgingshuizen was onze belangrijkste wens”, zegt Ludia Souhuwat. “Iemand zei een keer: tussen al die Hollanders gaat het vlammetje snel uit. De overige wensen die zijn geuit lijken op die van de andere groepen mantelzorgers.”

Snelle realisatie
Appingedam heeft een platform waarbinnen mantelzorgers en zorgaanbieders werken aan een centraal loket. Ook daar is het eindverslag besproken. “Het zou mooi zijn wanneer je speciale groepen bij elkaar kunt brengen en alle vormen van zorg kunt clusteren van thuiszorg tot zware verpleeghuiszorg”, zegt Redeker. “Maar dat idee vraagt om lange termijn denken. Vandaar dat we allereerst hebben gezegd: hoe kunnen we de huidige knelpunten oplossen? Toen hebben we de speciale dagopvang in Damsterheerd gecreëerd, om in elk geval mantelzorgers te ontlasten.” Het rapport ‘Werken aan Wensen’ is eind 2004 gepresenteerd en op 8 november 2005 ging de speciale dagopvang van start. Ongeveer veertien mensen van Molukse afkomst maken gebruik van de opvang die twee dagen per week is geopend.

Boerenkool
Voor het zover was, moest nog heel wat werk worden verzet. Ludia legde contact met Molukse ouderen, gaf voorlichting en alle eventuele gegadigden kwamen alvast een kijkje nemen in Damsterheerd. Een huisarts legde contact met collega’s om alle indicaties te verzorgen. De enige hobbel die moest worden genomen was het Zorgkantoor, dat geen voorstander is van separate opvang, maar liever aanstuurt op integratie. “Dat was een dilemma”, zegt Redeker terugblikkend. “Wij vinden dat ouderen die terugvallen niet meer hoeven integreren. Zij zijn gehecht aan hun eigen cultuur, eten en muziek. Helaas konden we geen Molukse verzorgenden vinden, ondanks al onze inspanningen. Wel zorgt de stichting Masohi voor vrijwilligers. Zij tolken en ondersteunen de verzorgenden. Soms koken de mensen zelf, maar meestal eten ze met de pot mee. Al hebben ze liever geen rijst of nasi door Hollanders gemaakt. In dat geval gaat hun voorkeur uit naar boerenkool.”
Een ander verschil met Nederlandse ouderen is het activiteitenaanbod. Nederlandse ouderen vinden het over het algemeen prima als ze worden beziggehouden. “Molukse ouderen willen dat die bezigheid nut heeft”, zegt Souhuwat. “Ook houden Molukkers van religieuze muziek. Al gaat het niet eens zo zeer om deze verschillen als wel om het ‘onder ons’ zijn.” Op de vraag of dit alleen geldt voor de huidige generatie, antwoordt Souhuwat: “Ik heb het er wel eens over met vriendinnen van mijn leeftijd en ja, wij zouden het ook fijn vinden om straks bij elkaar te zijn. De band met de eigen gemeenschap is bij onze generatie eveneens nog sterk. Ik heb ruim twintig jaar buiten de Molukse ‘wijk’ in Appingedam gewoond en toen ik daar terugkwam gaf me dat een ‘thuis’ gevoel. Ik zie mijn kinderen wel veel meer integreren.”

Warme zorg
Volgens Souhuwat en Redeker is uitbreiding van de speciale dagopvang mogelijk. Redeker: “Wij zien ook mensen van Indische afkomst die zich willen aansluiten. Daarnaast willen we op termijn contact leggen met andere Molukse gemeenschappen. Die zijn vaak per woonplaats georganiseerd. We hebben momenteel een kleine wachtlijst en een nieuwe groep kan van start wanneer er minstens acht mensen zijn. Dan is het rendabel.” Volgens de regiomanager is integratie een goed uitgangspunt. “Tot je bij de fase komt, vaak bij beginnend dementerende mensen, waarin het alleen nog maar tijd is voor ‘warme zorg’ en die bieden we hier. Al is dit een tijdelijke oplossing. Waar we samen met onze collega zorgaanbieder, Masohi en de woningcorporatie aan werken is een woonvorm voor oudere Molukkers waar we alle zorgvormen willen bieden. Dat zou een echt antwoord zijn op de vraag van de Molukse gemeenschap.”

Respect voor culturele normen en waarden bevordert de integratie